Frymëmarrje

Në një botë gjithnjë e më digjitale dhe të urbanizuar, shumica prej nesh kalojnë pjesën më të madhe të kohës në ambiente të mbyllura. Rreth 90% e popullsisë është e shkëputur nga mjedisi natyror me të cilin kemi bashkëjetuar për miliona vite. Megjithatë, lidhja jonë e brendshme me natyrën mbetet po aq jetike sa gjithmonë. Pikërisht këtu hyn në lojë dizajni biofilik: një qasje inovative në projektimin e hapësirave që integron elemente natyrore për të përmirësuar mirëqenien dhe për të forcuar lidhjen njerëzore.

Sipas kërkimeve shkencore, si ndikon natyra në aftësinë e individit për të bashkëvepruar?

Njerëzit kanë një prirje të lindur drejt natyrës, një fenomen i njohur si 'biofili'. Ky term, i popullarizuar nga biologu E.O. Wilson, sugjeron se historia jonë evolucionare si specie e lidhur ngushtë me mjediset natyrore vazhdon të ndikojë sjelljen dhe emocionet tona edhe sot.

Studimet bashkëkohore e mbështesin këtë: 1. Ulje e nivelit të stresit. Elementet natyrore reduktojnë kortizolin, hormonin e stresit. 2. Përmirësim i humorit. Studimet tregojnë se ekspozimi ndaj gjelbërimit rrit nivelet e serotoninës. 3. Rritje e empatisë. Kalimi i kohës në natyrë i bën individët më të dhembshur.

Arsyeja pas këtyre efekteve që natyra ka mbi ne qëndron në biologjinë tonë. Ashtu siç truri ynë është i programuar të shmangë gjërat që janë të rrezikshme ose të dëmshme për mbijetesën dhe riprodhimin tonë, ai është po ashtu i programuar të tërhiqet nga gjërat që bëjnë të kundërtën. Gjatë evolucionit, bimët kanë qenë treguesi kryesor i një mjedisi të sigurt, duke siguruar akses në ujë, strehë, mjete dhe forma të tjera jete. Kjo është arsyeja pse ne vazhdojmë të tërhiqemi nga elementet natyrore dhe pse ato kanë një ndikim kaq pozitiv tek ne.

Bibliografi: "Biophilia" – Edward Osborne Wilson

Por çfarë është dizajni biofilik?

Dizajni biofilik është një filozofi projektimi e bazuar në prova shkencore që integron elemente natyrore në mjediset e ndërtuara. Kjo mund të përfshijë mure të gjelbra, dritë natyrore, forma organike ose materiale që imitojnë teksturat dhe modelet e natyrës. Duke ndërtuar një urë midis njerëzve dhe natyrës, dizajni biofilik synon të përmirësojë shëndetin mendor, kreativitetin dhe produktivitetin – por një nga përfitimet e tij më pak të diskutuara është aftësia për të forcuar lidhjet shoqërore.

Si e forcon dizajni biofilik ndërveprimin shoqëror në vendin e punës?

Sipas studimeve, njerëzit që ndihen pjesë e një komuniteti pune ndihen më pak të izoluar dhe të vetmuar. Në jetën moderne, puna nuk shërben më vetëm si burim ekonomik, por përbën shumicën e lidhjeve tona shoqërore gjatë jetës së rritur. Pas të njëzetave, ne kalojmë më shumë kohë me kolegët sesa me miqtë dhe familjen, dhe sa më shumë rritemi në moshë, aq më shumë kohë kalojmë vetëm. Duke qenë se puna në distancë po bëhet gjithnjë e më shumë pjesë e organizimit të kompanive (masivisht në nivel global dhe ende në faza të hershme në Shqipëri), pritet që koha e kaluar vetëm të rritet ndjeshëm. Burimi i të dhënave: https://ourworldindata.org/time-use Vendet e punës janë aty ku shumë prej nesh ndërtojnë dhe mirëmbajnë lidhjet shoqërore. Megjithatë, hapësirat e zhveshura, të ftohta dhe pa jetë zakonisht shtypin lidhjen e vërtetë njerëzore. Për të përfituar plotësisht nga ajo që quhet zyra moderne, kemi nevojë për ambiente që shkojnë përtej funksionit bazë të punës. Këto hapësira duhet të tërheqin natyrshëm njerëzit, duke inkurajuar ndërveprimin shoqëror dhe ndërtimin e ekipeve të forta dhe një kulture të shëndetshme pune. Dizajni biofilik i përgjigjet kësaj nevoje duke stimuluar nevojat tona biologjike dhe duke krijuar vende ku ne instinktivisht dëshirojmë të qëndrojmë.

Një hapësirë tërheqëse dhe komode i bashkon njerëzit dhe formëson mënyrën se si ata ndërveprojnë brenda saj.

Në një hapësirë zyre, zonat lehtësisht të aksesueshme dhe të dukshme shpesh promovojnë më shumë ndërveprim shoqëror. Vendosja strategjike e hapësirave kyçe si zonat e pushimit, sallat e takimeve dhe stacionet e punës mund të inkurajojë kalimin dhe grumbullimin e njerëzve, duke krijuar mundësi për ndërveprime të planifikuara dhe spontane.

Kur hapësirat projektohen për të lidhur në mënyrë delikate njerëzit, ndërveprimet shoqërore mes punonjësve rriten. Për shembull, zyrat me atrium qendror ose hapësira të përbashkëta pune ku lëvizja është fluide priren të rrisin shoqërueshmërinë. Dizajni hapësinor mund të inkurajojë ndarje (izolim të departamenteve ose ekipeve) ose integrim (bashkimin e njerëzve nga zona të ndryshme). Zyrat me hapësira të lidhura, ku punonjësit nga ekipe të ndryshme mund të takohen lehtësisht, kanë më shumë gjasa të promovojnë bashkëpunim profesional dhe ndërveprim shoqëror. Ndikimi i dizajnit biofilik nuk kufizohet vetëm në zyra. Shkollat me elemente biofilike shohin bashkëpunim më të mirë mes nxënësve, spitalet përjetojnë kënaqësi më të lartë të pacientëve, dhe hapësirat publike shndërrohen në qendra të ndërveprimit komunitar.

Bibliografi: "The Practice of Biophilic Design" – Stephen R. Kellert, Elizabeth F. Calabrese

Duke i bërë hapësirat më njerëzore dhe të përafruara me instinktet tona natyrore, dizajni biofilik promovon ndjenjën e përkatësisë dhe bashkëjetesës kudo që aplikohet.

Dizajni biofilik nuk ka të bëjë vetëm me estetikën, por është një qasje e mbështetur shkencërisht për përmirësimin e mirëqenies njerëzore dhe nxitjen e lidhjeve më të thella. Duke sjellë natyrën në hapësirat tona të përditshme, ne krijojmë ambiente që janë jo vetëm më të shëndetshme, por edhe më të favorshme për ndërveprim shoqëror dhe bashkëpunim. Në një botë ku lidhja njerëzore është më e rëndësishme se kurrë, dizajni biofilik ofron një rrugë përpara.